Een afschrift geschreven voor machines

Een rekeningafschrift in ISO 20022, de internationale standaard voor betaalberichten. Zwitserse banken geven het mee sinds hun overstap op ISO 20022, en in Duitsland en Oostenrijk vervangt het het oudere MT940. In Nederland bieden de grote banken het vooral voor zakelijke rekeningen aan; particulieren krijgen meestal een CSV. De naam zegt wat het doet: camt staat voor cash management, en 053 is het afschrift over een afgesloten periode.

Technisch is het XML, dus tekst met labels. Een ruwe kaart van wat erin staat:

• Stmt is het afschrift zelf, één per rekening en periode
• Acct/Id/IBAN noemt de rekening waar het bij hoort
• Bal bevat de saldi aan het begin en aan het eind
• Ntry is één geboekte mutatie, met datum, bedrag en richting
• RmtInf bevat de betalingsinformatie bij die mutatie

Deze namen zijn over de versies heen gelijk gebleven. Afhankelijk van de jaargang stuurt dezelfde bank een camt.053.001.02 of een camt.053.001.08. Leer je de opbouw één keer, dan lees je ze allebei.

Een CSV is een tabel: één rij, één transactie. Een camt.053 is een boom. Eén mutatie kan een paar niveaus diep zitten, en een verzamelboeking, zoals een salarisrun of een reeks incasso’s, draagt haar afzonderlijke posten als onderliggende knopen.

Open je het bestand in Excel, dan krijg je een foutmelding of een blad met honderd kolommen en de bedragen verspreid over meerdere ervan. In een browser of teksteditor zie je de XML zoals hij is: juist, volledig en onleesbaar.

De moeite heeft een reden. Een camt.053 bevat meer, en dat extra is nuttig:

• De saldi. Begin- en eindsaldo staan in het bestand. Daarmee heeft het zijn eigen controle: beginsaldo plus alle mutaties moet het eindsaldo zijn. Ontbreekt er een transactie, dan zie je dat.
• Richting als veld. Of geld binnenkwam of wegging, staat in CdtDbtInd, niet in een minteken. Geen gegok of je bank uitgaven als negatief schrijft.
• De rekening. De IBAN staat in het bestand. Bij een CSV staat hij hooguit in de bestandsnaam.
• Gestructureerde kenmerken. Het betalingskenmerk is een eigen veld en geen restje in de omschrijving.
• Vreemde valuta. Het bedrag staat in de valuta van de rekening met het origineel ernaast. Een CSV gooit die graag in één kolom.

Dan is er wat het bestand weglaat: een kopregel die per bank verschilt. Bij een CSV moet iemand zeggen welke kolom de datum is en welke het bedrag. Een camt.053 zegt het zelf.

Het internetbankieren zet er vaak meerdere naast elkaar, en ze zijn niet uitwisselbaar.

• camt.052 is een tussentijds rapport in de loop van de dag. Wat erin staat, is nog niet definitief geboekt.
• camt.053 is het afschrift over een afgesloten periode. Dit is het bestand dat je wilt.
• camt.054 meldt afzonderlijke bij- of afschrijvingen, meestal om openstaande facturen af te letteren.

Gooi je alle drie in hetzelfde overzicht, dan tel je dezelfde betaling meer dan eens: 052 en 054 beschrijven mutaties die in de 053 opnieuw staan.

Voor een huishouden zijn het er in wezen drie.

Online viewers en converters

Verschillende gratis sites nemen een camt.053 aan en maken er een tabel van. Ze werken, en wil je één keer in een bestand kijken, dan zijn ze de snelste weg.

De prijs staat in de kleine lettertjes, en de aanbieders weten dat: ze maken reclame met verwijderbeleid, servers in je eigen land, omzetten in de browser. Je uploadt een bestand met elke betaling van een maand, met je IBAN, de namen van iedereen die je hebt betaald en je saldo. Voor één blik is dat misschien goed. Als maandelijkse gewoonte is het veel vertrouwen voor een tabel.

Boekhoudsoftware

Elk serieus boekhoudpakket leest camt.053, want daarvoor is het formaat gemaakt. Het nadeel is het doel: deze programma’s willen rekeningen afstemmen, documenten koppelen en een balans maken. Om te weten hoeveel je in juni aan boodschappen uitgaf, zet je eerst een rekeningschema op.

Een programma op je eigen computer

De derde mogelijkheid is het bestand lezen waar het al staat. Technisch is dat de eenvoudigste van de drie: camt.053 is een gestandaardiseerd bestand, en een programma op je Mac kan het zonder netwerkverbinding uit elkaar halen. Wat eruit komt, hangt af van wat het programma daarna met de transacties doet.

Parendi is een app voor persoonlijke financiën op de Mac en leest camt.053 rechtstreeks. Je sleept het bestand naar het venster, en omdat rekening en opbouw in het bestand staan, vervalt het toewijzen van kolommen dat een CSV vraagt. Daarna worden de transacties in categorieën ingedeeld, en de overzichten volgen: uitgaven per categorie, vaste lasten, spaarquote.

Twee dingen uit het bestand werken voor je. De saldocontrole loopt mee: kloppen beginsaldo, mutaties en eindsaldo niet met elkaar, dan zegt de app het in plaats van de cijfers stil over te nemen. En een deelafschrift, één pagina van een langer afschrift, wordt als zodanig herkend, zodat de app daar geen valse leemte meldt. camt.052 en camt.054 worden geweigerd in plaats van als afschrift geboekt.

Het bestand blijft de hele tijd op je Mac. Parendi heeft geen bankkoppeling, ziet nooit je inloggegevens en praat met geen enkele server. Meer over de app, of de ondersteunde formaten in detail.